BIRN / Istraživanje: U BiH postoji mreža veza srpsko-ruskih NVO, vlasti RS-a i Rusa

22. 05. 2019. u 13:04:00 BIRN - Detektor.ba

Shares:0

U Bosni i Hercegovini postoji mreža veza srpsko-ruskih nevladinih organizacija, vlasti Republike Srpske (RS) i niza pojedinaca iz Rusije koji su učestvovali u odvajanjima regije Krima od Ukrajine i borbama u Donbasu, okupljenih u organizaciju s više od 10.000 dobrovoljaca, pokazuje istraživanje Balkanske istraživačke mreže Bosne i Hercegovine (BIRN BiH).

Viktor Zaplatin i Aleksandar Kravčenko nisu bili samo ruski dobrovoljci u masi ljudi koja se u aprilu ove godine okupila na vojničkom groblju iznad Višegrada da bi odala počast poginulim koji su ratovali na strani Vojske Republike Srpske (VRS).

Još od svog odlaska iz BiH po završetku rata, njih dvojica i Vladimir Sidorov, čest gost višegradskih okupljanja, održavaju bliske veze i predvode političku partiju i organizacije koje nastoje stvoriti pozitivan stav prema odlasku na strana ratišta u Ukrajini, što je, po domaćim zakonima, zabranjeno. Oni su dio mreže poznanstava koja povezuje ultradesničarsku rusku partiju, udruženja dobrovoljaca iz ukrajinske regije Donbas, “Noćne vukove” i organizacije i političare iz Republike Srpske, u kojima religija igra presudnu ulogu.

“Pošto ste vi iz muslimanskog medija – nemam ništa protiv vas niti muslimanskog naroda, ali vi objavljujete tendenciozno i antisrpski, antiruski i antipravoslavno – ne vidim mogućnost da razgovaram s vama”, kazao je za BIRN BiH Kravčenko, kada smo ga zamolili za razgovor.

On je ranije za “Radio Slobodna Evropa” (RSE) tvrdio da mu je zabranjen ulazak u Srbiju zbog pomaganja dobrovoljcima da odu ratovati u Ukrajini. Na svom Facebook profilu objavio je i fotografiju s Gavrilom Stevićem, za sada jedinim optuženim iz BiH za ratovanje u Ukrajini. Kravčenko je u aprilu ove godine bio u Višegradu na Danu ruskih dobrovoljaca. Na fotografiji koju je objavio Sidorov može se vidjeti uz načelnika Višegrada Mladena Đurevića. Tog dana, Đurević je prije svečanog ručka poljubio crvenu zastavu na kojoj je bijeli krst i koja predstavlja udruženje Savez dobrovoljaca Donbasa, u kojem se, između ostalih, nalaze dobrovoljci Republike Srpske u Ukrajini.

Đurević je odbio govoriti za BIRN BiH. Pokrovitelj višegradskog skupa je Ministarstvo rada i boračko-invalidske zaštite Republike Srpske.

U podne školskog dana, dijelu programa u Domu kulture prisustvovalo je na desetine djece sa školskim ruksacima na leđima. U organizaciji ovog događaja pomaže i organizacija Srpsko-ruska zajednica “Zavet”, čiji je istaknuti član ministar Duško Milunović.

“Zavet” je napravio i prevod prikazanog filma, kako su naveli, “o zločinima NATO-a”, dok su govornici i izvođači u zvaničnom dijelu programa govorili o sukobu hrišćanstva i islama.  Svakako da smo protiv ulaska u NATO”, kaže predsjednik “Zaveta” Savo Cvjetinović i dodaje da nije neobično što se taj stav podudara sa interesima Rusije.

“S obzirom da smo bliski narodi i blisko osjećamo, uklapa se u ciljeve, ali nismo nagovarani iz Rusije da tako nešto uradimo”, kaže Cvjetinović.

Ruski dobrovoljci protiv “Allahovog puta”

U svojim govorima u Višegradu ruski dobrovoljci isticali su slične motive dolaska u BiH na početku 1993. godine – bliskost naroda i pravoslavnu povezanost. Hrabrost i spremnost ruskih dobrovoljaca u Višegradu davali su vjeru “ovdašnjem uplašenom narodu i snagu borcima VRS-a”, rekao je na obilježavanju Dana ruskih dobrovoljaca u Višegradu savjetnik ministra za boračko-invalidsku zaštitu RS-a Milan Torbica.

“Dok su Srbi i Rusi zajedno, Allahov put neće biti uspostavljen, to je istorija pokazala”, kazao je Torbica prije prikazivanja filma “Nema tuđeg rata” o ruskim dobrovoljcima.

Torbica je na groblju Mejdan iznad Višegrada položio cvijeće na spomenik ruskim dobrovoljcima, koji je 2011. godine otkrio tadašnji ministar boračko-invalidske zaštite Petar Đokić, predsjednik Socijalističke partije (SP), o čijim je vezama s ruskom bajkerskom grupom “Noćni vukovi”, redovnim gostima višegradskog okupljanja, BIRN BiH ranije pisao. Zajedno s Torbicom, cvijeće je položio i Radomir Graonić, vršilac dužnosti pomoćnika ministra rada i boračko-invalidske zaštite Duška Milunovića, člana SP-a. Graonić i Milunović su članovi “Zaveta”.

Predsjednik udruženja, profesor historije i bivši načelnik Centra javne bezbjednosti (CJB) Bijeljina Savo Cvjetinović kaže da je Graonić trebao u Novom Gradu osnovati odbor “Zaveta”, ali to nije uradio.

“Graonić je imao zadatak da formira odbor u Novom Gradu. Nešto je zatajio, ali je u Udruženju deklarisan kao neko ko voli Ruse i rusku kulturu”, za BIRN BiH kaže Cvjetinović, predsjednik Opštinskog odbora SNSD-a u Loparama, tokom razgovora u Bijeljini, gdje je sjedište “Zaveta”.

Udruženje osnovano 2007. nema prostorije pa je registrovano na kućnu adresu sekretara. Slično je i u drugim gradovima, poput Prijedora i Brčkog, a gradska organizacija postoji i na Palama. Jedan od osnivača “Zaveta” u Brčkom je potpredsjednik “Noćnih vukova” RS-a Goran Tadić, vozač ministra Đokića, o čijim poslovnim vezama je BIRN BiH ranije pisao. Udruženje je u distriktu registrovano na Tadićevu adresu.

U razgovoru za BIRN BiH Tadić kaže da se udruženje bavi kulturnim radom i saradnjom s društvima iz Rusije.

“Prošle ili pretprošle godine dolazila je jedna veća grupa ljudi koji su obišli čitavu RS. Prodavali su slike, pa bili su dugo na trgu ovdje u Banjaluci, ispred ‘Boske’, prodavali te ruske babuške, suvenire i tu se, eto, neko prijateljstvo stvara i na osnovu toga se finansira”, govori Tadić i dodaje da je lokalno brčansko udruženje finansirano iz entitetskih budžeta tek sa 2.000 konvertibilnih maraka (KM).

VIDEO

Cvjetinović kaže da je odjeljenje u Kozarskoj Dubici jedino koje ima svoje prostorije. Za to se pobrinuo predsjednik “Zaveta” u ovom gradu i sadašnji ministar rada i boračko-invalidske zaštite Duško Milunović. On je ujedno i autor himne i počasni član “Noćnih vukova” RS-a.

Ovo ministarstvo daje novac “Zavetu” za organizaciju godišnjice ruskim dobrovoljcima u Višegradu, kaže Cvjetinović i objašnjava da su posljednji put dobili 3.000 KM za događaj.

Milunović nije pristao na razgovor s novinarima BIRN-a BiH, a Ministarstvo rada i boračko-invalidske zaštite Republike Srpske nije u zakonskom roku odgovorilo na zahtjev za pristup informacijama o iznosu sredstava koje je dodijelilo “Zavetu”.

Uloga višegradskih dobrovoljaca u Ukrajini

Osim u BiH, “Zavet” radi u Srbiji i Rusiji, gdje ima dvije kancelarije – u Sankt Peterburgu i Moskvi. Kancelariju u Moskvi vodi bivši višegradski dobrovoljac Vladimir Sidorov. On je član ultradesničarske partije LDPR, čijeg je vođu sankcionisala Evropska unija (EU).

Ova partija otvoreno je zagovarala odvajanje Krima od Ukrajine. U noći referenduma 16. marta 2014. godine na Krimu, zastave LDPR-a vijorile su se ispred sjedišta lokalne vlade na Lenjinovom trgu, gdje su se danima ranije mogli vidjeti kozaci. Na Krimu su tada već bili i ravnogorski dobrovoljci te “Noćni vukovi”, koje je, zbog zauzimanja gasnog postrojenja i pomorske baze u Sevastopolju, američki State Department stavio na listu sankcija, kao i zbog kasnijeg učešća u regrutovanju dobrovoljaca za borbe u Lugansku i Donjecku.

Sidorov, na čijim se profilima na društvenim mrežama mogu vidjeti fotografije iz Luganska iz oktobra 2014. godine, s puškom u rukama, uz koje piše da učestvuje u dijeljenju humanitarne pomoći, redovan je posjetilac u Višegradu u vrijeme godišnjice dobrovoljcima. Graonić je fotografiju popratio komentarom: “Ti si naš heroj.”

Evropska unija je u februaru 2015. godine na listu sankcija stavila predsjednika Sidorovljeve partije LDPR Vladimira Žirinovskog zbog “aktivne podrške upotrebi ruskih oružanih snaga u Ukrajini”.

U Sidorovljevoj biografiji piše da je predstavnik Ministarstva rada i boračko-invalidske zaštite RS-a te da predsjedava organizacijom Otadžbinskog saveza dobrovoljaca RS-a u Rusiji.

U ime ovog saveza, Sidorov je u martu 2015. godine dodijelio priznanje Igoru Strelkovu, odnosno Girkinu, bivšem višegradskom dobrovoljcu koga su ukrajinske vlasti optužile za terorizam i na listi je sankcija Evropske unije od 2014. godine jer se smatra članom Glavne obavještajne službe Rusije koji je učestvovao u otcjepljenju Krima i borbama u regiji Donbasa.

Sidorov nije odgovorio na više upita BIRN-a BiH za razgovor.

Blizak prijatelj Sidorova još iz vremena rata u BiH je Viktor Zaplatin, što je vidljivo iz događaja kojima prisustvuju i fotografijama na društvenim mrežama. Zaplatin ima niz funkcija i pozicija. Najistaknutije među njima su da je kozački ataman i predstavnik Saveza dobrovoljaca Donbasa, organizacije koja okuplja dobrovoljce koji su se borili u Ukrajini, među njima i one iz Republike Srpske. U Višegradu je na obilježavanju 2016. prisutnim prenio pozdrave dobrovoljaca koji se “nalaze na ratnim pozicijama u Donjecku i Lugansku”.

“Savez dobrovoljaca Donbasa ne objedinjuje samo ruske dobrovoljce nego i dobrovoljce iz Republike Srpske i Srbije te iz drugih evropskih zemalja”, kazao je tada Zaplatin i prenio pozdrave prvog premijera samoproglašene Donjecke republike Aleksandra Borodaja.

BIRN BiH nije uspio razgovarati sa Zaplatinom.

Cvjetinović za BIRN BiH kaže da “prenošenje pozdrava ne znači ništa više od toga”.

“On je, prije svega, dobrovoljac kod nas. Kad prenosi pozdrave, mi zahvalimo i možemo reći: ‘Prenesite naše pozdrave u Donbas’”, kaže Cvjetinović i dodaje da ne poznaje Borodaja.

Borodaj, bivši novinar desničarskog lista “Zavtra” tokom 1990-ih, našao se na listi evropskih i američkih sankcija nakon pada holandskog aviona MH17 za koji holandski istražni tim vjeruje da je oboren s područja pod kontrolom proruskih pobunjenika.

Kompletan tekst čitajte na ovom LINKU

NEMA KOMENTARA